Kinh đến chậm, mất kinh, ra máu kéo dài hay chu kỳ thất thường dễ khiến nhiều người nghĩ đến việc “kiểm tra nội tiết”. Tuy nhiên, nguyên nhân có thể khác nhau ở mỗi người. Bác sĩ thường bắt đầu từ đặc điểm chu kỳ, khả năng mang thai và các dấu hiệu đi kèm, sau đó mới quyết định nên lấy máu, siêu âm hay kết hợp thêm phương pháp khác.

1. Rối loạn kinh nguyệt có phải lúc nào cũng cần làm xét nghiệm?

Một kỳ kinh xê dịch vài ngày sau khi căng thẳng, ốm hoặc sinh hoạt thay đổi chưa cần kiểm tra ngay. Với kinh nguyệt không đều, điều quan trọng là tình trạng có lặp lại nhiều tháng, khoảng cách giữa các kỳ và lượng máu có thay đổi không. 

Khi bị trễ hoặc mất kinh, trước hết cần kiểm tra khả năng mang thai. Sau đó, bác sĩ mới xem xét thêm các nguyên nhân liên quan đến tuyến giáp, prolactin, buồng trứng hoặc nội tiết tố.

Mỗi kiểu rối loạn chu kỳ được đánh giá khác nhau, tùy triệu chứng đi kèm như mất kinh, ra máu nhiều, kinh thưa, tăng lông hoặc tiết sữa bất thường. 

2. Từng kiểu bất thường thường gợi ý những kiểm tra nào?

2.1. Trễ hoặc mất kinh

Sau khi loại trừ khả năng mang thai, có thể xét nghiệm TSH và prolactin. TSH phản ánh chức năng tuyến giáp, còn prolactin tăng có thể ảnh hưởng quá trình rụng trứng, từ đó dẫn đến kinh thưa hoặc mất kinh.

Nếu cần, FSH và estradiol giúp đánh giá thêm hoạt động của buồng trứng. Tuy nhiên, cần xem kết quả cùng với tuổi, tiền sử chu kỳ và các triệu chứng đi kèm. 

2.2. Ra máu nhiều hoặc kéo dài

Khi lượng máu tăng hoặc hành kinh kéo dài, không chỉ cần tìm nguyên nhân mà còn phải xem cơ thể có bị ảnh hưởng hay không. Công thức máu giúp kiểm tra thiếu máu, nhất là khi kèm mệt, chóng mặt hoặc hụt hơi.

Tùy trường hợp, có thể xem xét khả năng mang thai, rối loạn đông máu hoặc bất thường ở tử cung. Siêu âm vùng chậu cũng có thể giúp tìm thêm nguyên nhân.

2.3. Kinh thưa kèm mụn, tăng lông

Nếu kinh ngày càng thưa, kèm mụn nhiều hơn, lông mặt hoặc cơ thể mọc nhiều hơn, tóc thưa dần ở vùng đỉnh đầu là những dấu hiệu đáng chú ý. Những biểu hiện này có thể gặp khi androgen tăng, trong đó có hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS). Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ kết hợp các triệu chứng, tiền sử kinh nguyệt và kết quả kiểm tra để tìm nguyên nhân.

2.4. Tiết sữa ngoài thời kỳ cho con bú

Tiết sữa ngoài thời kỳ cho con bú có thể do prolactin tăng. Tuy nhiên, prolactin tăng tạm thời có thể do thiếu ngủ, vận động, kích thích vùng ngực hoặc một số loại thuốc. Vì vậy, nếu kết quả chỉ tăng nhẹ, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm lại trước khi cân nhắc tìm nguyên nhân khác.

3. Siêu âm và xét nghiệm máu bổ sung cho nhau ra sao?

Xét nghiệm máu giúp đánh giá hoạt động nội tiết và một số thay đổi trong cơ thể. Trong khi đó, siêu âm vùng chậu giúp quan sát tử cung, nội mạc tử cung và buồng trứng, từ đó phát hiện những bất thường về cấu trúc hoặc hình thái.

Với người kinh thưa, mất kinh hoặc ra máu bất thường, siêu âm giúp bác sĩ đánh giá tử cung và buồng trứng để tìm thêm nguyên nhân.

Vì vậy, siêu âm và xét nghiệm nội tiết có vai trò khác nhau. Không phải trường hợp kinh nguyệt thất thường nào cũng cần làm cả hai.

4. Vì sao không nên tự chọn một “combo nội tiết”?

Làm nhiều xét nghiệm cùng lúc chưa chắc giúp tìm ra nguyên nhân nhanh hơn. AMH chủ yếu đánh giá dự trữ buồng trứng, testosterone được xem xét khi có dấu hiệu tăng androgen, còn prolactin tăng nhẹ đôi khi cần xét nghiệm lại.

Một chỉ số bất thường chưa đủ để xác định bệnh mà cần xem cùng triệu chứng và tiền sử. Vì vậy, thay vì tự làm một “combo hormone nữ”, nên chọn xét nghiệm phù hợp với tình trạng đang gặp. 

5. Trước khi đi khám nên chuẩn bị những thông tin gì?

Trước khi đi khám, nên ghi lại ngày kỳ kinh gần nhất, chu kỳ trước đây có đều không, bất thường xuất hiện từ khi nào và các thuốc đang dùng. Những thay đổi về cân nặng, mụn, lông tóc, tiết sữa, đau vùng chậu hoặc lượng máu kinh cũng nên được nói rõ với bác sĩ. 

Không phải xét nghiệm nội tiết nào cũng cần nhịn ăn hoặc thực hiện vào một ngày cố định trong chu kỳ, nên hãy làm theo hướng dẫn của cơ sở y tế.

Theo Đông y, kinh đến sớm, đến muộn, rong kinh hay kinh ít cũng được phân biệt thành những dạng biểu hiện khác nhau. Trong các nội dung chuyên đề của Dược Bình Đông, việc nhận diện dạng bất thường được đặt trước bước lựa chọn hướng điều hòa.

Kết luận

Không có một bộ xét nghiệm chung cho mọi trường hợp chu kỳ bất thường. Trễ kinh, mất kinh, ra máu nhiều hay kinh thưa kèm dấu hiệu tăng androgen đều cần được đánh giá theo những hướng khác nhau.

Vì vậy, nên bắt đầu từ biểu hiện thực tế để lựa chọn kiểm tra phù hợp, tránh làm xét nghiệm dàn trải và giúp bác sĩ có thêm thông tin để tìm nguyên nhân.

Công ty TNHH Dược phẩm Bình Đông – Bidophar

Hotline: (028) 39 808 808

Địa chỉ: 22 đường số 10, Phường Bình Phú, TPHCM

Website: binhdong.vn